ถั่วเหลืองจัดได้ว่าเป็นพืชเศรษฐกิจที่สําคัญของประเทศไทยพืชหนึ่ง ซึ่งนอกจากจะเป็นพืช อาหารของมนุษย์และสัตว์โดยตรงแล้ว ยังมีส่วนสําคัญในอุตสาหกรรมต่อเนื่องอีกมากมาย เช่น ไก่สด แช่แข็ง ทําสีสบู่ เครื่องสําอาง หมึกพิมพ์ตลอดจนยารักษาโรคอื่นๆ และปัจจุบันนี้เกษตรกรก็ได้หันมา ปลูกถั่งเหลืองกันมากขึ้น

การรักษาเมล็ดพันธุ์ถั่วเหลืองต้องคํานึงถึงอะไรบ้าง?

เมล็ดพันธุ์ถั่วเหลือง
  1. ลักษณะของเมล็ดพันธุ์ถั่วเหลือง

    ถั่วเหลืองจัดเป็นพืชนํ้ามัน องค์ประกอบส่วนใหญ่ในเมล็ดพันธุ์จึงเป็นโปรตีนและไขมัน ดังนั้น การเก็บรักษาเมล็ดพันถั่วเหลืองจะต้องมีความระมัดระวังเป็นอย่างมากเพราะความงอกและความแข็ง แรงจะเปลี่ยนแปลง ลดตํ่าลงได้อย่างรวดเร็ว

    องค์ประกอบของเมล็ดพันธุ์ถั่วเหลือง แป้ง 26%, ไขมัน 17%, โปรตีน 37% และอื่นๆอีก 20%
  2. ความชื้นของเมล็ดพันธุ์ถั่วเหลืองที่เก็บรักษา

    จากองค์ประกอบของเมล็ดพันธุ์ถั่วเหลือง ทําให้ความชื้นของเมล็ดพันธุ์ถั่วเหลืองที่เก็บรักษามี ผลกระทบต่อคุณภาพของเมล็ดพันธุ์มากและนอกจากนี้ยังมีผลทางอ้อมต่อคุณภาพของเมล็ดพันธุ์ เนื่อง จากปัจจัยอื่นๆ ด้วย เช่น เชื้อรา และแมลงในสถานที่เก็บเมล็ดพันธุ์จากมาตรฐานเมล็ดพันธุ์ถั่วเหลือง ของกรมส่งเสริมการเกษตรจะกําหนดความชื้นของเมล็ดพันธุ์สูงสุดไว้ร้อยละ 12 ซึ่งตามหลักสากลได้ กําหนดไว้ว่า หากความชื้นของเมล็ดพันธุ์ลดลงร้อยละ 1 จะเพิ่มอายุการเก็บรักษาได้ 1 เท่าตัว
  3. สถานที่เก็บรักษา

    ในการเก็บรักษาเมล็ดพันธุ์ถั่วเหลืองนั้น การเลือกสถานที่เก็บรักษาเมล็ดพันธุ์ถั่วเหลืองมีความ จําเป็นมาก เพราะถ้านําเมล็ดพันธุ์ไปเก็บในสถานที่ที่มีความชื้นสูง ก็จะทําให้เมล็ดพันธุ์มีคุณภาพลดตํ่าลง

    สถานที่เก็บรักษาที่ดีควรจะเป็นดังนี้ แห้งและเย็น, สะอาด, อากาศถ่ายเทได้สะดวก ไม่ร้อนไม่อับชื้น ป้องกันแดดและฝนได้ และนอกจากนี้ก็ยังไม่พวกนก ปลวก มด แมลงต่างๆที่อาจจะเข้ามากัดกินเมล็ดอีกด้วย และไม่ควรเก็บรวมกับปุ๋ย หรือสารเคมีอื่นๆที่อาจจะส่งผลกระทบกับเมล็ดเช่นกัน
  4. ประเภทหรือชนิดของภาชนะที่ใช้บรรจุเมล็ดพันธุ์

    ภาชนะที่ใช้บรรจุเมล็ดพันธุ์จะมีความเกี่ยวข้องโดยตรงกับความชื้นของเมล็ดพันธุ์และสภาพ อากาศในสถานที่ใช้เก็บเมล็ดพันธุ์ โดยทั่วไปภาชนะที่ใช้บรรจุเมล็ดพันธุ์ได้แก่ กระสอบป่าน ถุง พลาสติกสาน ถุงพลาสติกอับอากาศหรือกระป๋องปิดผนึก ซึ่งภาชนะแต่ละชนิดจะมีความเหมาะสมกับ การใช้แตกต่างกันออกไป

    กระสอบป่าน เป็นภาชนะที่สามารถถ่ายเทอากาศได้ดีจึงเหมาะสําหรับบรรจุเมล็ดพันธุ์ที่มี ความชื้นค่อนข้างสูง ซึ่งจําเป็นต้องนํามาลดความชื้นลงอีก

    ถุงพลาสติกสาน เป็นภาชนะที่ระบายอากาศได้ไม่ค่อยดีนัก ดังนั้น จึงเหมาะสําหรับบรรจุเมล็ด พันธุ์ที่มีระดับความชื้นตรงตามมาตรฐานแล้ว

    สําหรับถุงพลาสติกปิดผนึก หรือ กระป๋องปิดผนึกจะเหมาะที่จะใช้บรรจุเมล็ดพันธุ์ที่ต้องการ เก็บรักษาไว้เป็นระยะเวลานาน และเมล็ดพันธุ์ต้องมีการลดความชื้นให้ตํ่าลงกว่ามาตรฐานทั่วไปที่กําหนด
  5. ระยะเวลาที่ต้องการเก็บรักษา

    เมล็ดพันธุ์ถั่วเหลืองส่วนมากจะไม่นิยมเก็บรักษาไว้นาน เนื่องจากมีอัตราการเสื่อมคุณภาพ รวดเร็ว โดยเฉพาะในช่วงที่มีอากาศชื้นและอุณหภูมิสูง หากเกษตรกรต้องการเก็บเมล็ดพันธุ์ถั่วเหลือง ไว้ปลูกข้ามฤดู จะต้องเก็บเมล็ดไว้ในสภาพที่ควบคุมความชื้นและอุณหภูมิได้ ซึ่งต้องมีการลงทุนสูง ดังนั้น การเก็บรักษาเมล็ดพันธุ์ถั่วเหลืองมักจะเก็บไว้ในระยะเวลาสั้นเพียง 1-2 เดือนเท่านั้น

    จากข้อควรคํานึงดังที่กล่าวมาแล้ว การเก็บรักษาเมล็ดพันธุ์ที่ดี จะเป็นเพียงช่วยให้เมล็ดพันธุ์ เสื่อมคุณภาพช้าลงเท่านั้น แต่ทั้งนี้การดูแลรักษาที่ดี การจัดการที่เหมาะสมตั้งแต่เริ่มปลูกจนกระทั่ง เก็บเกี่ยวมาใช่เป็นพันธุ์ปลูกตามขึ้นตอนต่างๆล้วนจะต้องให้ความสําคัญเพื่อให้ได้เมล็ดพันธุ์ถั่วเหลืองที่ ดีมีคุณภาพสูงมาใช่เพาะปลูกต่อไป
แปลงถั่วเหลือง

ช่วงเวลาสำหรับปลูกถั่วเหลืองในแต่ละฤดู

  • ต้นฤดูฝน เริ่มปลูกระหว่างเดือนพฤษภาคมถึงมิถุนายน เก็บเกี่ยวระหว่างเดือนกรกฎาคมถึง สิงหาคม
  • ปลายฤดูฝน เริ่มปลูกระหว่างเดือนกรกฎาคมถึงสิงหาคม เก็บเกี่ยวระหว่างเดือนตุลาคมถึง พฤศจิกายน
  • ฤดูแล้ง เริ่มปลูกระหว่างเดือนธันวาคม ถึง มกราคมเก็บเกี่ยวระหว่างเดือนเมษายน ถึง พฤษภาคม