การเก็บรักษาเมล็ดสัก

Zemanta Related Posts Thumbnail

26 ส.ค. 2011 การเก็บรักษาเมล็ดสัก

เมล็ดที่ดีที่สุดสำหรับการเพาะชำคือ  เมล็ดที่เก็บได้ในปีนั้น ๆ แต่มีหลายกรณีที่อาจต้องมีการเก็บรักษาเมล็ดสักข้ามปี  เพราะต้นสักมักจะให้เมล็ดดกปีเว้นปี  ดังนั้นจึงต้องเก็บเมล็ดไว้ให้มากที่สุดในปีที่ต้นสักให้ผลดก  นอกจากนั้นฤดูกาลจัดหาเมล็ดกับฤดูกาลหว่านเพาะเมล็ดสักจะใกล้เคียงกันมาก  อาจมีการล่าช้าไม่ทันเวลา  การกักตุนหรือเก็บรักษาเมล็ดไว้ข้ามปีจะช่วยให้การปฏิบัติงานเป็นไปตามตารางเวลา  และมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น การเก็บรักษาเมล็ดสัก  (storage)  ควรจะเก็บเมล็ดที่มีสิ่งเจือปน  (impurities)  เช่น เยื่อหุ้มผล  (calyx)  และสิ่งอื่น ๆ ปนอยู่น้อยมากหรือไม่มีเลย  เมล็ดจะต้องมีความสมบูรณ์สูง  คือไม่มีร่องรอยการเจาะทำลายของแมลง  (insect holes)  ปราศจากเชื้อโรค  (diseases, organism or pests)  และรอยแผล  (injuries)  ใด ๆ นอกจากนั้นควรจะเป็นเมล็ดที่ตากแห้งดีแล้ว  (well – dried) เพราะถ้าเก็บเมล็ดทั้งที่ยังเปียกอยู่จะทำให้เกิดราง่าย และสูญเสียอัตราการงอกเร็ว  ความชื้นในเมล็ดควรมีอยู่น้อย  ในเมล็ดสักยังไม่สามารถชี้ชัดลงไปได้ว่าความชื้นในเมล็ดควรมีเท่าใด  จึงจะเหมาะสมสำหรับการเก็บรักษา  แต่พอสรุปได้ว่าควรเก็บรักษาเมล็ดที่ตากแห้งจนน้ำหนักแห้ง  (sun – dried)  คงที่แล้ว เพราะตามปกติความชื้นในเมล็ดจะสมดุลย์กับความชื้นในอากาศของฤดูกาลที่ตากเมล็ดนั้น เมล็ดสักที่เก็บเพื่อใช้ในปีนั้น  ๆ  เมื่อตากแห้งและทำความสะอาดแล้วก็ทำการบรรจุกระสอบป่านหรือถุงฟาง  เก็บไว้ในอาคารที่ร่ม  มีการระบายอากาศดี  และปลอดภัยจากหนู  สัตว์กัดแทะอื่น ๆ ตลอดจนแมลงต่าง ๆ ก่อนการนำไปเพาะต่อไป สำหรับการเก็บรักษาเมล็ดสักเป็นเวลานาน  (long – term seed storage)  จากการศึกษาของวิเชียร  (2520)  ที่ศูนย์บำรุงพันธุ์ไม้สัก อ.งาว  จ.ลำปาง  (ทดลองเก็บรักษาในจำนวนที่ไม่มากนัก)  โดยเก็บรักษาที่อุณหภูมิ 4 o , 0 o , -4 o ซ.  และที่อุณหภูมิห้อง  ภายใต้สภาวะความชื้นต่างกัน  (ในร่มที่แห้งและในหลุมที่ชื้น)  และในภาชนะต่าง ๆ กัน (ในถุงพลาสติก, ในถุงผ้า,  ในขวดโหล)  พบว่า 1.  เมล็ดสักเก็บในขวดโหลหรือถุงพลาสติกที่ปิดอย่างแน่นหนา  (air – tight)  สามารถเก็บไว้ภายในห้องธรรมดาได้นาน 2 – 5 ปี 2.  เมล็ดสักเก็บไว้ในถุงพลาสติกในห้องเย็นที่อุณหภูมิ 4 o , 0 o และ -4 o ซ.  สามารถเก็บได้นาน  3 – 5 ปี 3.  เมล็ดสักเก็บไว้ในถุงผ้าในห้องเย็นที่อุณหภูมิ  4 o , 0 o และ -4 o ซ.  เก็บได้นาน 2 – 5 ปี 4.  เมล็ดสักเก็บในถุงผ้าในห้องธรรมดา  เพียง  1 ปี  จะสูญเสียความสามารถในการงอกหมด 5.  เมล็ดสักเก็บไว้ในสภาพค่อนข้างชื้น  (ในหลุม)  เพียง 1 ปี  ก็จะสูญเสียความสามารถในการงอกหมด เนื่องจากในปัจจุบันข้อมูลเกี่ยวกับการเก็บรักษาเมล็ดพันธุ์ไม้สักมีอยู่อย่างจำกัด  ดังนั้นในทางปฏิบัติ  สำหรับการเก็บรักษาเมล็ดพันธุ์ไว้เป็นเวลา  1 – 3 ปี  โดยเมล็ดไม่เสื่อมคุณภาพ หรือเสื่อมน้อยมาก  ควรปฏิบัติดังนี้ 1.  เมล็ดที่เก็บควรเป็นเมล็ดที่แห้งสนิท  โดยผ่านการผึ่งแดดหลังทำความสะอาดแล้วเป็นเวลา 2 – 3 วัน 2.  ทำการตรวจสอบหา  viability  ของเมล็ดจากแต่ละแหล่งโดยวิธีตัดตรวจนับ  embryo  ที่สมบูรณ์  (cutting test) 3.  บรรจุเมล็ดในกระสอบ  (ในกรณีจะเก็บรักษาเพียง 1 ปี)  หรือบรรจุในถุงฟาง  หรือถุงพลาสติกขนาดใหญ่  แล้วบรรจุในกระสอบอีกครั้ง  (ในกรณีเก็บรักษาไว้เกิน 1 ปีขึ้นไป) 4.  ทำการติดป้ายแหล่งที่มาของเมล็ด  วัน – เดือน – ปี  ที่เก็บเมล็ดตลอดจนชั่งน้ำหนักเมล็ดแต่ละถุงหรือกระสอบ  เพื่อใช้ประโยชน์ในการประเมินหาจำนวนเมล็ดที่มีอยู่ 5.  เก็บเมล็ดไว้ในอาคาร  หรือโรงเรือนที่กันแดดกันฝนได้ดี  รวมทั้งสามารถป้องกันสัตว์จำพวกหนู  และแมลงที่จะทำลายเมล็ดพันธุ์ได้ด้วย 6.  อาจต้องพ่นยากำจัดสัตว์และแมลง  เช่น มอดและปลวก  ในขณะเก็บรักษาเป็นครั้งคราว 7.  เมื่อครบปี  ทำการสุ่มตัวอย่างเมล็ดจากแต่ละแหล่งมาทำการตรวจหา  viability  ว่าลดลงมาน้อยเพียงใด  หากจำเป็น  (กรณี  viability  ลดลงมาก)  ก็ควรใช้เมล็ดให้หมดไปโดยเร็ว

No Comments

Post A Comment